Sinop Kırmızısı

1. Antik çağKapadokya’nın kırmızı toprağıRengini hematitten (demir oksit) alan doğal bir toprak pigmenti. Kapadokya’da çıkarıldı, Karadeniz’deki Yunan kolonisi Sinope’nin limanından ihraç edildi ve adını bu şehirden aldı. Değerliydi: hakiki olduğunu göstermek için mühürlenirdi.
2. Roma dönemiAdı, malın önüne geçtiPlinius, Sinop’tan gelen asıl pigmenti “Pontus sinopisi” diye ayırdı. Ticaret yolu MÖ 2. yüzyıl sonlarında büyük olasılıkla Efes’e kaydı, ihracat MS 3. yüzyıl sonunda muhtemelen durdu. Ama ün sürdü; “sinopis” adı kaliteli her kırmızı toprağa verilmeye başlandı.
3. Orta çağBir rengin genel adıLatince ve İtalyancada “sinopia” kırmızı aşı boyasının adı oldu; İngilizceye “sinoper” olarak geçti.
4. RönesansFresklerin gizli çizimiRessam Cennino Cennini (yak. 1370–1440) “Il libro dell’arte” adlı el kitabında bu pigmenti anlattı. Ustalar fresklerin hazırlık çizimini kaba sıva üzerine sinopia ile yaptı; bu çizimlere “sinopie” dendi. Pisa’daki Sinopie Müzesi, fresklerin altından çıkan bu çizimleri sergiliyor.
5. BugünHâlâ Anadolu’da: yoşaKapadokya’da “yoşa” adıyla bilinen kırmızı pigment bugün de çıkarılıyor; Avanos çömlekçileri seramiklerini onunla süslüyor. Araştırmacılar yoşanın antik Sinop kırmızısının ta kendisi olduğunu düşünüyor.

Kaynaklar: D. Kassab Tezgör, “From the Miltos / Sinopis of Ancient Sinope to the Yoşa of Modern Cappadocia”, Adalya 25 (2022); “Sinopia”, Wikipedia.